Door Marian Gerritsen, Lijstenmakerij Gerritsen in Nijmegen
Een mooi schilderij, een dierbare foto of een diploma waar je trots op bent: goed inlijsten maakt het verschil. Of het nu om een foto of een kunstwerk gaat, het verdient een lijst die recht doet aan wat erin zit. Toch komen er in mijn winkel elke dag werken binnen waarbij eerdere keuzes het werk geen goed hebben gedaan. Soms door haast, soms door gebrek aan informatie. In dit artikel deel ik de fouten die ik het vaakst tegenkom, zodat jij ze niet hoeft te maken.
1. Te weinig ruimte rond het werk (geen passe-partout)
Een van de meest gemaakte fouten is een lijst die het werk te strak omsluit. Zonder passe-partout, de witte of gekleurde tussenrand, ligt het glas direct op het papier. Dat oogt druk en het is ook schadelijk: papier heeft ruimte nodig om te ademen en uit te zetten bij temperatuurwisselingen. Plakt het glas ertegenaan, dan kunnen verkleuring en schimmel het gevolg zijn.
Een passe-partout geeft een werk lucht, diepte en een professionele uitstraling. Zelfs een smalle rand van 4 cm maakt een wereld van verschil.
2. Gewoon vensterglas in plaats van UV-werend glas
Gewoon glas laat vrijwel alle UV-straling door. En UV is de grootste vijand van papier, foto’s en verf. Kleuren vervagen, foto’s vergelen en inkt verbleekt, allemaal door licht. Dat gaat zo langzaam dat je het nauwelijks merkt, tot het te laat is.
UV-werend glas filtert tot 99% van de schadelijke straling, is tegenwoordig betaalbaar en nauwelijks van gewoon glas te onderscheiden. Voor alles wat je wilt bewaren raad ik altijd UV-bescherming aan.
3. De verkeerde maat: net even te groot of te klein
Het klinkt simpel: opmeten, lijst bestellen, klaar. In de praktijk gaat het hier vaker mis dan je denkt. Een lijst die een centimeter te groot is, laat het werk “zweven” en oogt slordig. Een lijst die te klein is, snijdt het beeld af. Zeker bij originele kunstwerken of gelimiteerde prints is dat pijnlijk.
Mijn tip: meet altijd twee keer en laat bij twijfel een vakman meekijken. In de winkel pas ik het werk altijd eerst in de lijst voordat er iets definitief op maat wordt gesneden.
4. Zuurhoudend karton als achterplaat
Niet alle materialen die je in een lijst stopt zijn onschadelijk. Goedkoop karton bevat zuren die het werk langzaam aantasten, van binnenuit. Je ziet het pas jaren later: een bruine rand langs het werk, ook wel “foxing” of zuurmigratie genoemd.
Gebruik altijd zuurvrij karton van archiefkwaliteit, voor het passe-partout en voor de achterplaat. Dat is de standaard in elke goede lijstenmakerij, en dat zou het ook thuis moeten zijn voor werk dat je wilt bewaren.
5. Een lijst die het werk overschreeuwt
Een zware, versierde lijst kan op zichzelf prachtig zijn en het werk toch verzwakken. Een drukke lijst om een subtiele aquarel trekt alle aandacht naar zich toe. De lijst is dienend: hij moet het werk ondersteunen, niet overtreffen.
Een goede vuistregel: hoe expressiever het werk, hoe rustiger de lijst. En andersom. Bij twijfel is een eenvoudige houten lijst van goede kwaliteit bijna altijd de juiste keuze.
6. Zelf plakken en monteren zonder de juiste materialen
Dubbelzijdig tape, lijm, nietjes: ik zie het regelmatig. Begrijpelijk, want het is snel en goedkoop. Maar veel plak- en bevestigingsmaterialen bevatten zuren of laten resten achter die het werk beschadigen. Bovendien krijg je het er vaak niet meer af zonder schade.
Gebruik alleen zuurvrije montagematerialen die je later weer kunt verwijderen. In de restauratiewereld heet dat “reversibel monteren”: het werk blijft in originele staat en kan er altijd zonder schade uit.
Tot slot
Inlijsten is vakwerk. Niet omdat je het niet zelf zou kunnen, maar omdat kennis van materialen, verhoudingen en bewaring het verschil maakt tussen een lijst die twintig jaar mooi blijft en een die na vijf jaar zijn tol eist.
Twijfel je over een werk dat je wilt laten inlijsten? Loop gerust binnen in de winkel aan de In de Betouwstraat in Nijmegen. Ik kijk graag met je mee, zonder verplichtingen.
Lijstenmakerij Gerritsen | In de Betouwstraat 36, Nijmegen | Al bijna 100 jaar vakmanschap